Nâng cao chất lượng lao động khi hội nhập quốc tế

Việc gia nhập Cộng đồng Kinh tế ASEAN, tham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và các Hiệp định FTA khác, mang lại cho Việt Nam có những cơ hội, nhưng đồng thời có những thách thức không nhỏ đối với lao động Việt Nam.

Việc hội nhập quốc tế giúp Việt Nam có cơ hội thu hút đầu tư, góp phần tạo nhiều việc làm mới trong nước cho người lao động. Lao động được tự do di chuyển, tạo nhiều cơ hội việc làm, đặc biệt là lao động có kỹ năng, ngoại ngữ.

Việt Nam cũng có điều kiện để thu hút được lao động chất lượng cao từ các nước đến làm việc, bù đắp sự thiếu hụt lao động chất lượng cao cho các ngành kinh tế. Năng suất lao động của Việt Nam được dự báo sẽ tăng lên giúp cho nền kinh tế giảm khoảng cách so với nền kinh tế khác trong khu vực và trên thế giới…

Bên cạnh đó, những thách thức đối với thị trường lao động Việt Nam trong quá trình hội nhập, trong đó, chất lượng và cơ cấu lao động vẫn còn nhiều bất cập so với yêu cầu phát triển và hội nhập là những thách thức lớn nhất đối với Việt Nam.

Hội nhập, tự do di chuyển lao động sẽ tạo nên môi trường cạnh tranh gay gắt, đặc biệt đòi hỏi về lao động có kỹ năng, trình độ cao, có nguy cơ lao động nước ngoài sẽ chiếm lĩnh các vị trí việc làm đòi hỏi trình độ cao trong thị trường lao động của Việt Nam.

Nếu không có những giải pháp, hướng đi đúng đắn, những thách thức của quá trình hội nhập sẽ tác động đến vấn đề việc làm của người lao động, một bộ phận người lao động sẽ bị thất nghiệp, khó cạnh tranh trong sản xuất kinh doanh do người lao động không đáp ứng được yêu cầu.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của đất nước trong quá trình hội nhập, hệ thống chính sách về lao động – việc làm phải tiếp tục được đánh giá, bổ sung và sửa đổi đảm bảo ngày càng thông thoáng, phù hợp với cơ chế thị trường và hội nhập, đảm bảo quyền và lợi ích của người lao động, người sử dụng lao động và tuân thủ các quy luật kinh tế thị trường.

Nhằm hạn chế những tác động tiêu cực của quá trình hội nhập, cần tăng cường các chính sách hỗ trợ cho người lao động, nhất là nhóm lao động yếu thế như các chế độ ưu đãi đối với lao động là người khuyết tật, các cơ sở sản xuất kinh doanh của người khuyết tật, lao động là người dân tộc thiểu số, chính sách về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, hỗ trợ lao động dôi dư… góp phần hỗ trợ người lao động có được việc làm ổn định.

Trong thời gian tới, Chính phủ cần có các biện pháp để hỗ trợ người lao động như đẩy mạnh sự hợp tác, phối hợp liên ngành nhằm khuyến khích, tạo điều kiện để các doanh nghiệp nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho người lao động. Tổ chức thực hiện tốt các chính sách hỗ trợ học nghề, thông tin thị trường lao động, tư vấn và giới thiệu việc làm cho người lao động.

Cần tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền về chính sách bảo hiểm thất nghiệp với nhiều hình thức đa dạng, phong phú và phù hợp, từ đó nâng cao nhận thức của người lao động để họ tích cực tham gia bảo hiểm thất nghiệp cũng như chủ động đến trung tâm dịch vụ việc làm để được hỗ trợ khi có nhu cầu học nghề và việc làm.

Trước những cơ hội và thách thức đan xen trong quá trình hội nhập, người lao động và người sử dụng lao động cần chủ động tìm hiểu về các quy định của pháp luật lao động nói chung và bảo hiểm thất nghiệp nói riêng đặc biệt là các quy định về quyền và nghĩa vụ để bảo vệ và thực hiện đúng pháp luật.

Người lao động cần tận dụng cơ hội của các chính sách về hỗ trợ người thất nghiệp, về tư vấn, giới thiệu việc làm, hỗ trợ học nghề, thông tin thị trường lao động để có việc làm ổn định và thăng tiến trong công việc.

Để góp phần nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của nhân lực Việt Nam, cần phải có sự phối hợp đồng bộ của nhiều cấp, nhiều ngành. Trong đó, Nhà nước cần quan tâm quản lý phát triển nguồn nhân lực đồng thời thực hiện những chính sách về lao động và thị trường như:

- Chú trọng hơn nữa đến phát triển nguồn nhân lực thông qua việc tăng đầu tư cho giáo dục phổ thông, tập trung cải thiện hệ thống đào tạo kỹ năng nghề nghiệp và tăng cường cung cấp thông tin việc làm rộng rãi tới NLĐ. Ngoài ra, Nhà nước cần có chính sách khuyến khích, tạo điều kiện để khu vực tư nhân cung cấp dịch vụ đào tạo, dạy nghề cho NLĐ.

- Cần tăng cường hệ thống các công cụ điều tiết thị trường lao động bằng cách hoàn thiện công cụ pháp luật bảo vệ người lao động như: Về việc làm, dịch chuyển lao động, đóng và hưởng BHXH, tăng cường công tác giáo dục pháp luật…; Áp dụng mạnh mẽ các công cụ kinh tế thay cho biện pháp hành chính trong điều chỉnh quan hệ lao động.

- Phát triển và thực thi có hiệu quả  các chính sách phát triển thị trường lao động như: Hệ thống dịch vụ giới thiệu việc làm; hoàn thiện chính sách đào tạo và đào tạo lại cho người lao động.

- Đối với tổ chức công đoàn để góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cần tăng cường công tác tuyên truyền để mọi người lao động nhận thức được tầm quan trọng của việc học tập nâng cao trình độ kỹ năng nghiệp vụ, tay nghề; phối hợp với các đoàn thể quần chúng tuyên truyền tôn vinh người lao động, xóa bỏ bệnh sính bằng cấp, hình thành thang giá trị nghề nghiệp trong xã hội. Các cấp công đoàn phối hợp chặt chẽ với chuyên môn đồng cấp xây dựng chiến lược phát triển, nâng cao kỹ năng nghề  cho lao động cấp mình.

Mai Hùng (Sở Công Thương)

Các tin mới hơn

Các tin cũ hơn